Sinemayla ilgili sohbetlerde sıkça duyduğumuz bir cümle vardır. “Eskiden filmler daha güzeldi.” Bu cümle ilk bakışta sinemaya dair bir değerlendirme gibi görünür. Oysa biraz durup düşündüğümüzde meselenin yalnızca filmlerle ilgili olmadığını fark ederiz. Belki de özlediğimiz şey eski filmler değil, o filmleri izlediğimiz zamanki hayatımızdır.
Bir filmi yıllar sonra tekrar açıp izlediğinizde, ekrandaki görüntülerden çok zihninizdeki hatıralar canlanır. O filmi izlediğiniz ev, oturduğunuz koltuk, yanınızda bulunan insanlar, hatta pencerenin dışındaki hava bile bir şekilde geri gelir. Film bir hikâye anlatırken siz kendi hikâyenizi hatırlarsınız. Bu yüzden bazı filmler bizim için yalnızca bir sanat eseri değildir. Onlar aynı zamanda birer zaman kapsülüdür.
Bugün insanlar “The Godfather’ın tadı başkaydı”, “Eski Yeşilçam filmleri daha samimiydi” ya da “90’ların filmlerinde başka bir ruh vardı” derken aslında çoğu zaman teknik bir değerlendirme yapmıyor. Zira sinema tarihine baktığımızda bugün de çok iyi filmler çekildiğini görüyoruz. Büyük bütçeler, gelişmiş teknolojiler ve etkileyici görsel dünyalar her yıl karşımıza çıkıyor. Fakat hep bir şey eksik gibi geliyor.
Belki de bir filmi sevmemizin nedeni mükemmel olması değildir. Onu hayatımızın doğru anında izlemiş olmamızdır. Bazı filmler iyi oldukları için değil, bize eşlik ettikleri için unutulmazdır.
Aslında nostaljinin gücü de tam burada ortaya çıkıyor. İnsan geçmişi olduğu gibi hatırlamaz. Onu biraz güzelleştirir, biraz parlatır ve biraz da eksiklerini unutur. Eski filmler de bu hatırlama biçiminin bir parçası haline gelir.
Bir başka gerçek daha var. Eskiden filmlere ulaşmak da bugünkü kadar kolay değildi. Televizyonda yayın saatini beklerdik. Kaset kiralardık. Bir filmi tekrar izlemek için günlerce hatta aylarca beklemek gerekebilirdi. Ve bu bekleyiş izlenecek şeyin değerini artırıyordu.
Bugün ise binlerce film tek tuşla önümüzde duruyor. İzlemek istediğimiz her şeye birkaç saniye içinde ulaşabiliyoruz. Fakat paradoksal bir şekilde, her şeye kolay ulaşabildiğimiz için hiçbir şeyin tadını tam olarak çıkaramıyoruz.
Belki de “eski filmler daha güzeldi” cümlesinin altında biraz da bu duygu yatıyor. Filmleri değil, filmlere duyduğumuz heyecanı özlüyoruz.
