Amerika'da 3 Kasım'da yapılan Kongre seçimleri, Türkiye–ABD ilişkileri açısından yeni bir dönemin kapısını aralıyor.
F-35, CAATSA yaptırımları, Suriye, İsrail ve Doğu Akdeniz gibi kritik meselelerde Amerikan Kongresi'nin tutumu bundan sonraki süreçte daha fazla önem kazanacak.
Ancak öncelikle bir yanlış anlamayı düzeltmek gerekiyor.
Türkiye–ABD ilişkileri zaten yalnızca Trump ile Erdoğan arasındaki kişisel dostluk üzerine kurulu değildi.
İki lider arasındaki yakınlık, devletler arası ilişkilerin yerine geçmiyor; yalnızca iletişimi, müzakereleri ve sorunların çözümünü kolaylaştırıyordu.
Çünkü devletler arası ilişkiler kişisel değil, kurumsaldır.
Amerikan dış politikasında yalnızca Beyaz Saray değil; Kongre, Pentagon, Dışişleri Bakanlığı ve güvenlik kurumları da belirleyici rol oynuyor.
Türkiye de ilişkilerini bu kurumsal yapı üzerinden yürütüyor.
Dolayısıyla Kongre'deki siyasi dengelerin değişmesi, Türkiye–ABD ilişkilerinin temelden değişeceği anlamına gelmez.
ASIL MESELE, DEĞİŞEN DENGELERİ YÖNETEBİLMEKTİR!
İşte burada liderlik tecrübesi önem kazanıyor.
Ben, Türkiye'nin Amerika ile ilişkilerini bu düzeyde yönetebilecek siyasi liderin yine Recep Tayyip Erdoğan olduğunu düşünüyorum.
Çünkü Erdoğan, çeyrek asra yaklaşan iktidar tecrübesi boyunca Bush, Obama, Trump ve Biden yönetimleriyle çalıştı.
Suriye'den Irak'a, NATO'dan Rusya'ya, savunma sanayisinden bölgesel güvenliğe kadar son derece karmaşık meseleleri yönetti.
Amerika ile ağır krizler de yaşadı, önemli uzlaşmalar da sağladı.
Bu süreçlerin tartışmalı sonuçları olmakla birlikte Erdoğan'ın Amerikan devletinin işleyişi, siyasi dengeleri ve karar mekanizmaları konusunda ciddi bir birikim kazandığı açıktır.
Dış politika yalnızca yabancı liderlerle görüşmek değildir.
Karşınızdaki devletin çıkarlarını, kurumlarını ve stratejik hesaplarını tanımayı; gerektiğinde direnebilmeyi, gerektiğinde uzlaşabilmeyi gerektirir.
PEKİ, MUHALEFETTE BÖYLE BİR KAPASİTE VAR MI?
Ben bugün Türkiye'deki muhalefete baktığımda, Amerika ile ilişkileri bu ölçekte yönetebileceğine güven veren bir siyasi lider göremiyorum.
Daha önemlisi, Türkiye'nin karşı karşıya olduğu karmaşık jeopolitik sorunlara yönelik kapsamlı, tutarlı ve uygulanabilir bir dış politika stratejisi de göremiyorum.
Suriye'nin geleceği nasıl şekillendirilecek?
Amerika'nın İsrail politikası karşısında Türkiye'nin çıkarları nasıl korunacak?
F-35 ve CAATSA meseleleri nasıl çözülecek?
Rusya, Çin, Avrupa Birliği ve Amerika arasındaki dengeler nasıl yönetilecek?
Bu soruların cevabı yalnızca siyasi söylemle değil, devlet tecrübesi ve stratejik öngörüyle verilebilir.
Elbette muhalefetin iktidar tecrübesinin bulunmaması, gelecekte başarılı olamayacağı anlamına gelmez.
Ancak bugün itibarıyla Erdoğan'ın uluslararası tecrübesine ve diplomatik ağırlığına alternatif oluşturabilecek bir muhalefet liderinin belirginleştiğini düşünmüyorum.
Washington'da da Türkiye ile uzun vadeli stratejik ilişkiler kurabilecek, Amerikan karar mekanizmalarını yakından tanıyan güçlü bir muhalif siyasi figürün öne çıktığı görülmüyor.
Kaldı ki Türkiye'nin liderini Amerika değil, Türk milleti belirler.
Amerika'nın görevi de Türk milletinin seçtiği liderle çalışmaktır.
SONUÇ OLARAK...
Amerika'daki seçimler yeni siyasi dengeler oluşturabilir. Ancak Türkiye–ABD ilişkilerinin temeli kişisel dostluklar değil, devletlerin karşılıklı çıkarları ve kurumsal ilişkileridir.
Trump ile Erdoğan arasındaki yakınlık, bu ilişkileri kolaylaştıran diplomatik bir imkândır.
Asıl önemli olan, değişen şartlarda Türkiye'nin millî çıkarlarını koruyabilecek siyasi irade, diplomatik tecrübe ve kurumsal kapasitedir.
Benim kanaatim, bu birikime bugün Recep Tayyip Erdoğan'ın sahip olduğudur.
Ancak bu tecrübenin kalıcı devlet politikalarına dönüştürülmesi de aynı derecede önemlidir.
ÇÜNKÜ GÜÇLÜ DEVLETLER, GÜÇLÜ LİDERLİKLE GÜÇLÜ KURUMLARI BİRLEŞTİREBİLEN DEVLETLERDİR!
